Numbers
Թիւք

Examples:

▶ Երիւք (ins.) շարժի երկիր, եւ չորրորդին ոչ կարէ հանդարտել։

✤ By three things the earth is shaken, and the fourth it is unable to bear. (Prov. 30:21)

▶ Վասն այնորիկ թողցէ այր զհայր իւր եւ զմայր իւր, եւ երթիցէ զհետ կնոջ իւրոյ, եւ եղիցին երկուքն (nom.) ’ի մարմին մի։(nom.)

✤ For this reason a man will leave his father and his mother, and be joined to his wife, and the two will become one flesh. (Gen. 2:24 (cf. երկոքեան, “both”, in Matt. 19:5 below))

▶ … եւ վարէր հոգւովն յանապատ՝ աւուրս (acc.) քառասուն (acc.) փորձեալ ՚ի սատանայէ.

✤ … and he was led by the Spirit into the wilderness, being tempted forty days by Satan. (Luke 4:1–2)

▶ … եւ էր թիւն նոցա՝ բիւրք (nom.) բիւրուց (gen.) եւ հազարք (nom.) հազարաց (gen.).

✤ … and their number was myriads of myriads and thousands of thousands. (Rev. 5:11)

▶ Ասեմ ձեզ, զի այսպէս է ուրախութիւն յերկինս վասն միոյ մեղաւորի որ ապաշխարիցէ, քան վասն իննսուն եւ ինն արդարոյ՝ որոց չիցէ պիտոյ ապաշխարութիւն:

✤ I say to you, that such will be the joy in heaven for one sinner who repents, than for ninety-nine righteous ones who need no repentance. (Luke 15:7)

▶ … հանդէս նոցա ՚ի ցեղէն Մանասէի, երեսուն եւ երկու հազար եւ երեք հարիւր։

✤ … their enrollment from the tribe of Manasseh, thirty-two thousand three hundred. (Num. 1:33)

▶ Եւ էին ամենայն Իսրայէլ յերկոտասանամենից եւ ’ի վեր, թող զծառայս եւ զաղախնայս, բեւրք չորք, եւ երեք հազար եւ երեք հարիւր վաթսուն. ծառայք եւ աղախնայք նոցա՝ եօթն հազար երեք հարիւր երեսուն եւ եօթն. աաղմոսասացք եւ պաշտօնեայք՝ երկերիւր քառասուն եւ հինգ. ուղտք՝ չորեք հարիւր երեսուն եւ հինգ. ձիք՝ եօթն հազար քառասուն եւ վեց, եւ ջորիք՝ երկերիւր քառասուն եւ հինգ. էշք՝ հինգ հազար հինգ հարիւր քսան եւ հինգ։

✤ And all of Israel from twelve years and over, except servants and maidservants, were four myriads, and three thousand three hundred sixty; their servants and maidservants, seven thousand three hundred thirty-seven; psalm-singers and ministers, two hundred forty-five; camels, four hundred thirty-five; horses, seven thousand forty-six, and mules, two hundred forty-five; donkeys, five thousand five hundred twenty-five. (1 Esdr. 5:41–43)

▶ Եւ առաքեսցէ զհրեշտակս իւր փողով մեծաւ, եւ ժողովեսցեն զընտրեալս նորա ՚ի չորից (abl. pl.) հողմոց՝ (abl. pl.) ՚ի ծագաց երկնից մինչեւ ՚ի ծագս նոցա։

✤ And he will send forth his angels with a great trumpeting, and they will gather together the chosen from the four winds, from the ends of the heavens to the end of them. (Matt. 24:31)

▶ Պատասխանի ետ Յիսուս՝ եւ ասէ ցնոսա. Քակեցէք զտաճարդ զայդ, եւ զերիս (acc. pl.) աւուրս (acc. pl.) կանգնեցից զդա։

✤ Jesus answered and said to them, “Destroy this temple, and in three days I shall rase it.” (John 2:19)

▶ Եւ ասէ ցնա. Ազնիւ ծառայ եւ բարի, զի ՚ի փոքուդ հաւատարիմ եղեր, լիջիր իշխանութիւն ունել ՚ի վերայ տասն քաղաքի։(sg.)

✤ “And (the nobleman) said to (the first slave), ‘Well done, good slave! Because you were faithful in the least thing, take authority over ten cities.’” (Luke 19:17)

▶ Եւ եօթն հրեշտակքն (pl.) որ ունէին եօթն փողս՝(pl.) պատրաստեցին զինքեանս առ ՚ի հարկանել:

✤ And the seven angels who held the seven trumpets prepared themselves in order to strike them. (Rev. 8:6)

▶ Եւ Առաքելոցն (gen. pl.) երկոտասանից (gen. pl.) էին անուանք այսոքիկ…

✤ And the names of the twelve Apostles were these… (Matt. 10:2)

▶ Առաքեաց Յովսէփ եւ կոչեաց զՅակոբ զհայր իւր եւ զամենայն ազգատոհմն՝ ոգիս (acc. pl.) եւթանասուն եւ հինգ։ (not declined)

✤ And Joseph sent and called Jacob his father and all his relatives, seventy-five souls. (Acts 7:14)

▶ Ես զձայն առիւծուն ասեմ, որ գոչէր ՚ի քառաթեւին։
Ի քառաթեւին գոչէր, ձայն առնէր ՚ի սանդարամետ։

✤ I speak the shout of a lion, which roared on the four wings.
On the four wings of the Cross, he shouted to the underworld.
      (St. Gregory of Narek, “Ode for Holy Cross”5)

▶ Դրախտ Աստուծոյ ծաղկալի,
   Նարդոս բուրեալ ՚ի հոգի,
   Հովիտ պայծառ շուշանի,
   Աղբեւր գետոց քառակի։

✤ Garden of God in full bloom,
   Spikenard scented in spirit,
   Valley of the bright lily,
   Source of the fourfold rivers.
      (St. Nersēs Shnorhali, “Ode for the Annunciation”6)

▶ Զքեւ քառակերպիցըն հոյլքն ակումբ առեալ,
   Սպասաւորէին հրեշտակական երամքն։

✤ The legions of the four-visaged ones circled around you,
   And the angelic hosts served you.
      (St. Nersēs Shnorhali, “Ode on the Assumption” variable7)

▶ Կառըք քառադէմ քերովբէիւք բերեալ,
   Սուրբըն սրովբէից փառօք ՚ի քեզ բազմեալ։

✤ The chariot driven by the four-faced Cherubim bringing
   The Holy one of the Seraphim, sitting in glory upon you.
      (St. Nersēs Shnorhali, “Ode for the Cross”8)

Examples:

▶ Եւ գետ ելանէր յԵդեմայ ոռոգանել զդրախտն. եւ անտի բաժանի ՚ի չորս առաջս։ Անուն միումն (cardinal) Փիսովն… Եւ անուն գետոյն երկրորդի Գեհովն… Եւ գետն երրորդ՝ Տիգրիս… Եւ գետն չորրորդ Եփրատէս։

✤ And a river goes out of Eden to water the garden; and there it divides into four branches. The name for the first is Pison… And the name for the second river is Gehon… And the third river is the Tigris… And the fourth is the Euphrates. (Gen. 2:10–14)

▶ Եւ հիմունք քաղաքին յամենայն ականց պատուականաց. հիմն առաջին պարսպին յասպիս, երկրորդն՝ շափիղա, երրորդն՝ պղնձագոյն, չորրորդն՝ զմրուխտ, հինգերորդն՝ եղնգնաքար, վեցերորդն՝ սարդիոն, եօթներորդն՝ ոսկեքար, ութերորդն՝ բիւրեղ, իններորդն՝ տպազիոն, տասներորդն՝ քրիսոպրասաւս, մետասանն՝ (cardinal) յակինթ, երկոտասանն՝ (cardinal) ամեթովս:

✤ The foundations of the city were from every precious stone: the first wall’s foundation was jasper, the second sapphire, the third chalcedony, the fourth emerald, the fifth sardonyx, the sixth carnelian, the seventh chrysolite, the eighth beryl, the ninth topaz, the tenth chrysoprase, the eleventh hyacinth, the twelfth amethyst. (Rev. 21:19–20)

▶ Նոր և առաջին լոյս ծագեալ հայրըն լուսոյ
Երկրորդ զնոյն վառեալ լոյս շառաւիղըն լուսոյ.

✤ The Father of Light shined forth a new and first Light,
And the Ray of Light ignited him, a second light.
      (St. Nersēs Shnorhali, “Ode for the Patriarch Nersess”9)

Examples:

▶ Որ արդար համարի զանիրաւն եւ անիրաւ զարդարն, պիղծ եւ գարշելի են առաջի Տեառն երկոքին։

✤ He who considers the unjust one righteous, and the righteous one unjust, both are foul and abominable before the Lord. (Prov. 17:15)

▶ Պատասխանի ետ նոցա եւ ասէ. Չիցէ՞ ընթերցեալ ձեր՝ թէ որ հաստատեացն իսկզբանէ՝ արու եւ էգ արար զնոսա եւ ասէ. վասն այսորիկ թողցէ այր զհայր եւ զմայր՝ եւ երթիցէ զհետ կնոջ իւրոյ, եւ եղիցին երկոքեան ՚ի մարմին մի։

✤ (Jesus) answered and said, “Have you not read that he who created them in the beginning made them male and female and said, ‘For this reason a man will leave father and mother and be joined to his wife, and both will become one flesh’?” (Matt. 19:4–5 (cf. երկուքն, “the two”, in Gen. 2:24 above))

▶ Տզրկի երեք դստերք էին սիրով սիրեցեալք, եւ երեքին սոքա ոչ յագեցուցին զնա, եւ չորրորդն ոչ լցաւ ասել շատ։

✤ A leech’s three daughters were lovingly loved, and these three did not satisfy her, and the fourth was not sated to say, “Enough.” (Prov. 30:15)

Examples:

▶ Ի ձեռն քո ծանուցաւ մեզ երրեակ անձնաւորութիւն միասնական Աստուածութեանդ, յորոց մի եւ դու ճանաչիս անհաս։

✤ Through you was made known to us the triune essential person of the consubstantial Divinity, by whom you, imperceptible, are also known One. (Gregory of Narek, “Prayer to the Holy Spirit”, in Prayer 33 of his Book of Lamentation (Մատեան ողբերութեան)10)

▶ Զօրք երկնից ընդ մեզ տօնակից լինին.
Էրկիրս երեւի երկնից վեհագոյն,
Ընդ իննեակ պարուց աստ պարագայից։

✤ With us heaven’s hosts are fellow celebrants:
This earth appears sublime as heaven,
With nine choirs here circling ’round.
      (St. Nersēs Shnorhali, “Ode for the Holy Patriarchs”11)

Examples:

▶ Եւ հատուցանէ դմա՝ որպէս եւ հատոյցն մեզ, եւ առցէ դա երկպատիկ ըստ գործոց իւրոց. եւ զբաժակն որով խառնեացն՝ խառնեցէք դմա կրկին:

✤ And he renders to her (i.e., the harlot Babylon) even as she rendered to us, and receives her twofold according to her own deeds. And by which cup she mixed, mix double for her. (Rev. 18:6)

▶ Եւ դու գրեա զնոսա յանձին քում երեքկին, ՚ի խորհուրդս եւ ՚ի գիտութիւն եւ ՚ի հանճար։

✤ And you, inscribe (my words) in your soul three times, for counsel and knowledge and prudence. (Prov. 22:20)

▶ Ասէ ցնա Յիսուս. Ամէն ասեմ քեզ, զի յայսմ գիշերի՝ մինչչեւ հաւու խօսեալ իցէ, երիցս ուրասցիս զիս։

✤ Jesus said to him, “Truly, truly I say to you that on this night, before the cock crows, you will deny me three times.” (Matt. 26:34)

▶ Եկն եկաց Զակքէոս եւ ասէ ցՏէր. Տէր, ահա զկէս ընչից իմոց տաց աղքատաց. եւ եթէ զոք զրկեցի, հատուցից չորեքկին։

✤ Zacchaeus stood up and said to the Lord, “Lord, behold! I will give half of my things to the poor, and if I have defrauded someone, I will restore it fourfold.” (Luke 19:8)

▶ Վեցիցս ՚ի վշտաց փրկեսցէ զքեզ, եւ յեօթներորդումն ոչ մերձեսցի առ քեզ չար։

✤ Six times he will deliver you from troubles, and on the seventh, evil shall not touch you. (Job 5:19)

▶ Բանք Տեառն բանք սուրբ են, որպէս զարծաթ ընտրեալ եւ փորձեալ յերկրէ, սրբեալ եւ պարզեալ եօթնպատիկ ՚ի հողոյ։

✤ The sayings of the Lord are pure sayings, as silver is selected and tested from the earth, purified and refined seven times of soil. (Psa. 11:7 (12:6 mt))

The adverb անգամ, “once, at one time”, is also used with cardinal numbers to denote multiple occurrences. For example:

▶ Յայնժամ մատեաւ առ նա Պետրոս եւ ասէ. Տէր, քանի՞ցս անգամ թէ մեղիցէ ինձ եղբայր իմ, եւ թողից նմա. մինչեւ ցե՞օթն անգամ։ Ասէ ցնա Յիսուս. Ոչ ասեմ քեզ՝ թէ մինչեւ յեօթն անգամ, այլ մինչեւ յեօթանասնեկին եօթն։

✤ Then Peter approached him and said, “Lord, how many times will my brother sin against me, and I shall forgive him? Up to seven times?” Jesus said to him, “I do not say to you, ‘up to seven times,’ but up to seventy times seven.” (Matt. 18:21–22)