| առանց |
+ GEN |
- without, except
▶ Վկայ սուտ՝ առանց պատժի ոչ լիցի, եւ որ մեղ դնէ տարապարտուց՝ ոչ ապրեսցի։
✤ A false witness will not go unpunished (lit. ‘without punishment’),4 and he who unjustly accuses will not escape. (Prov. 19:5)
▶ Ամենայն ինչ նովաւ եղեւ, եւ առանց նորա եղեւ եւ ոչ ինչ որ ինչ եղեւն.
✤ All things came to be through him, and without him not even one thing came to be, which has come to be. (John 1:3)
|
մինչեւ ՚ի
or
մինչեւ ց- |
+ ACC |
- until
▶ … դու պահեցեր զանոյշ գինիդ մինչեւ ցայժմ.
✤ … you kept the sweet wine until now. (John 2:10)
- up to
▶ Մեծ եղեւ մինչեւ յերկինս ողորմութիւն քո, մինչեւ յամպս ճշմարտութիւն քո:
✤ Great is your mercy to the heavens, and your truth to the clouds. (Psa. 56:11 (57:10 mt))
▶ Յայնժամ մատեաւ առ նա Պետրոս եւ ասէ. Տէր, քանի՞ցս անգամ թէ մեղիցէ ինձ եղբայր իմ, եւ թողից նմա. մինչեւ ցե՞օթն անգամ։ Ասէ ցնա Յիսուս. Ոչ ասեմ քեզ՝ թէ մինչեւ յեօթն անգամ, այլ մինչեւ յեօթանասնեկին եօթն։
✤ Then Peter approached him and said, “Lord, how many times will my brother sin against me, and I shall forgive him? Up to seven times?” Jesus said to him, “I do not say to you, ‘up to seven times,’ but up to seventy times seven.” (Matt. 18:21–22)
|
| վասն |
+ GEN |
- for, by reason of, for the sake of, on account of, concerning
▶ Վասն այնորիկ թողցէ այր զհայր իւր եւ զմայր իւր, եւ երթիցէ զհետ կնոջ իւրոյ, եւ եղիցին երկուքն ’ի մարմին մի։
✤ For this reason a man will leave his father and mother, and be joined to his wife, and the two will become one flesh. (Gen. 2:24)
▶ Վասն այսորիկ ուրախ եղեւ սիրտ իմ, եւ ցնծացաւ լեզու իմ, եւս եւ մարմին իմ բնակեսցէ յուսով։
✤ Therefore (lit. ‘by reason of this’) my heart was glad, and my tongue rejoiced, moreover my flesh will dwell in hope. (Psa. 15:9 (16:9 mt))
▶ Որ գտանէ զանձն իւր՝ կորուսցէ զնա, եւ որ կորոյս զանձն իւր վասն իմ՝ գտցէ զնա։
✤ He who finds his soul will lose it, and he who loses his soul for my sake shall find it. (Matt. 10:39)
▶ Եւ նա եկեալ, յանդիմանեսցէ զաշխարհ վասն մեղաց եւ վասն արդարութեան եւ վասն դատաստանի։
✤ And having come, he will rebuke the world on account of sin and righteousness and judgment. (John 16:8)
▶ Վասն որոյ, սիրելիք իմ, փախերուք ՚ի կռապաշտութենէ։
✤ Wherefore (lit. ‘by reason of which’), my beloveds, flee from idolatry. (1 Cor. 10:14)
▶ Եւ ընտրեալ յայտնեցաւ Քորէբ յաղագս երեւման խաչին Աստուծոյ Մովսէսի, եւ Թաբօր վասն տեառն այլակերպութեան, եւ լեառն Գալիլեացւոց՝ սակս տեառն վարդապետութեանն.
✤ And Horeb was chosen and declared because of the appearance of Cross of God to Moses, and Tabor for the sake of the Lord’s transfiguration, and the mountain of Galilee on account of the Lord’s teaching. (Mkhit‘ar Gosh, Parable 625)
|
| յաղագս |
+ GEN |
- for, by reason of, for the sake of, on account of, concerning
▶ Այլ թէ եւ չարչարիցիք եւս յաղագս արդարութեան, երանելի էք.
✤ But even if you suffer more for the sake of righteousness, you are happy. (1 Pet. 3:14)
▶ … յաղագս որոյ ստէպ յանդիմանեալ ՚ի Յովհաննէ Մկրտչէ` այնր աղագաւ եսպան զՅովհաննէս Մկրտիչ:
✤ … because of which (Herod) was frequently admonished by John the Baptist, and therefore he killed John the Baptist. (Movsēs Khorenats‘i, History of the Armenians, II.29)
▶ Եւ ընտրեալ յայտնեցաւ Քորէբ յաղագս երեւման խաչին Աստուծոյ Մովսէսի, եւ Թաբօր վասն տեառն այլակերպութեան, եւ լեառն Գալիլեացւոց՝ սակս տեառն վարդապետութեանն.
✤ And Horeb was chosen and declared because of the appearance of Cross of God to Moses, and Tabor for the sake of the Lord’s transfiguration, and the mountain of Galilee on account of the Lord’s teaching. (Mkhit‘ar Gosh, Parable 626)
|
՚ի համար
or
համար |
+ GEN |
- for, on account of, for reason of
▶ Եւ միայն զառաջին որդին իւր, որ կոչէր Արշակ, պահէ առ իւր ՚ի համար թագաւորութեան…
✤ And only his first son, who was called Arshak, he kept with him for reason of the realm… (Movsēs Khorenats‘i, History of the Armenians, II.8)
|
| աղագաւ |
+ GEN |
- by reason of
▶ … յաղագս որոյ ստէպ յանդիմանեալ ՚ի Յովհաննէ Մկրտչէ` այնր աղագաւ եսպան զՅովհաննէս Մկրտիչ:
✤ … because of which (Herod) was frequently admonished by John the Baptist, and therefore (lit. ‘by reason of that’) he killed John the Baptist. (Movsēs Khorenats‘i, History of the Armenians, II.29)
|
սակս
or
՚ի սակս |
+ GEN |
- on account of, by reason of, in order to
▶ Եւ ընտրեալ յայտնեցաւ Քորէբ յաղագս երեւման խաչին Աստուծոյ Մովսէսի, եւ Թաբօր վասն տեառն այլակերպութեան, եւ լեառն Գալիլեացւոց՝ սակս տեառն վարդապետութեանն.
✤ And Horeb was chosen and declared because of the appearance of Cross of God to Moses, and Tabor for the sake of the Lord’s transfiguration, and the mountain of Galilee on account of the Lord’s teaching. (Mkhit‘ar Gosh, Parable 627)
|
| ՚ի ձեռն |
+ GEN |
- by, by means of, through the medium of – lit. “in the hand of”
▶ Այլ շնորհք Աստուծոյ, որ ետ մեզ զյաղթութիւն ՚ի ձեռն Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի։
✤ But thanks to God, who gives us victory through our Lord Jesus Christ. (1 Cor. 15:57)
|
| զհետ |
+ GEN |
- after, since
▶ Պիղծ են առաջի Տեառն ճանապարհք ամպարշտաց, իսկ որ երթայ զհետ արդարութեան՝ սիրէ զնա։
✤ The ways of the impious are an abomination before the Lord, but he loves him who pursues (lit. ‘goes after’) righteousness. (Prov. 15:9)
▶ եւ ամենեքին զնոյն զհոգեւոր ըմպելին արբին, զի ըմպէին ՚ի հոգեւոր վիմէն որ երթայր զհետ նոցա. եւ վէմն էր ինքն Քրիստոս։
✤ And all drank the same spiritual drink, for they drank from that spiritual rock that followed (lit. ‘went after’) them; and the rock was Christ himself. (1 Cor. 10:4)
|
| զկնի |
+ GEN |
- after, since
▶ Ես մկրտեմ զձեզ ջրով յապաշխարութիւն, բայց որ զկնի իմ գայ՝ հզօրագոյն է քան զիս…
✤ “I baptize you with water for repentance, but he who comes after me is mightier than me…” (Matt. 3:11)
▶ Յայնժամ Յիսուս ասէ ցաշակերտսն իւր. Եթէ ոք կամի զկնի իմ գալ, ուրասցի զանձն, եւ առցէ զխաչ իւր՝ եւ եկեսցէ զկնի իմ։
✤ Then Jesus said to his disciples, “If someone is willing to follow (lit. ‘come after’) me, let him deny himself and follow (lit. ‘come after’) me.” (Matt. 16:24)
|
| յետ |
+ GEN |
- after, since, afterwards
▶ Եւ եղեւ յետ եւթն աւուր, եւ ջուր ջրհեղեղին եղեւ ՚ի վերայ երկրի։
✤ And it came to pass after after seven days, and the water of the flood came on the earth. (Gen. 7:10)
|
| առաջի |
+ GEN |
- in front of, before (in location)
▶ Գործել զարդարութիւն եւ խօսել զճշմարտութիւն՝ հաճոյ է առաջի Տեառն քան զարիւն զոհից։
✤ To do what is righteous and to speak the truth is more pleasing before the Lord than the blood of sacrifices. (Prov. 21:3)
▶ … զի արժանի լինիջիք զերծանել յայնմ ամենայնէ որ լինելոց է, եւ կալ առաջի Որդւոյ մարդոյ։
✤ … so that you may be worthy to escape from all things that are coming, and to stand before the Son of Man. (Luke 21:36)
|
| ընդ առաջ |
+ GEN
or
+ DAT
|
- in front of, before (in location)
▶ … Ահա փեսայ գայ, արիք ընդ առաջ նորա։
✤ … Behold, the bridegroom comes, go out to meet (lit. ‘go out before’) him! (Matt. 8:34)
▶ Չեւ եւս էր եկեալ Յիսուս ՚ի գեղն, այլ էր անդրէն ՚ի տեղւոջն ուր ընդ առաջ եղեւ նմա Մարթա։
✤ Jesus had not yet entered the village, but was still at the place where Martha had met (lit. ‘had come before’) him. (John 11:30)
|
յառաջ քան
or
նախ քան |
+ զ-ACC |
- before (in time), prior to, ere
▶ Տէր հաստատեաց զիս ՚ի սկիզբն ճանապարհաց իւրոց ՚ի գործս իւր, յառաջ քան զյաւիտեանս հաստատեաց զիս։ Իսկզբանէ յառաջ քան զերկիր առնել, եւ նախ քան զանդունդս գործել, եւ նախ քան զբղխել աղբերաց ջրոց, յառաջ քան զլերինս հաստատել, եւ յառաջ քան զամենայն բլուրս ծնաւ զիս։
✤ The Lord created me (i.e., wisdom) at the beginning of his own ways in his works; before this age he founded me. In the beginning, before making the earth, and prior to fashioning the depths, and prior to bringing forth the springs of waters, before establishing the mountains, and before all the hills, he begat me. (Prov. 8:22–25)
|
| ՚ի վերայ |
+ GEN |
- over, above, on
▶ … եւ Հոգի Աստուծոյ շրջէր ՚ի վերայ ջուրց:
✤ … and the Spirit of God traveled over the waters. (Gen. 1:2)
▶ Տէր, զի՞ բազում եղեն նեղիչք իմ. բազումք յարեան ՚ի վերայ իմ.
✤ O Lord, why have those who afflict me become numerous? Many have risen up against (lit. ‘over’) me. (Psa. 3:2 (3:1 mt))
▶ Եւ ՚ի չորրորդում պահու գիշերոյն եկն առ նոսա Յիսուս գնալով ՚ի վերայ ծովուն.
✤ And in the fourth watch of the night Jesus went to them walking on the sea. (Matt. 14:25)
- for, on behalf of
▶ Զի այդ է արիւն իմ նորոյ ուխտի, որ ՚ի վերայ բազմաց հեղու ՚ի թողութիւն մեղաց։
✤ “For this is my blood of the new covenant, which is shed on behalf of many for the forgiveness of sins.” (Matt. 26:28)
|
| ՚ի ներքոյ |
+ GEN |
- under, below, beneath
▶ Զի պարտ է նմա թագաւորել, մինչեւ դիցէ զամենայն թշնամիս ՚ի ներքոյ ոտից իւրոց։
✤ For he must reign, until he puts all enemies under his feet. (1 Cor. 15:25)
|
| ՚ի մէջ |
+ GEN |
- in the midst of, among, within
▶ Եւ այլն անկաւ ՚ի մէջ փշոց, եւ ելին փուշքն եւ հեղձուցին զնա։
✤ And other (seeds) fell among thorns, and the thorns rose up and choked them. (Matt. 13:7)
▶ Պատմեցից զանուն քո եղբարց իմոց, եւ ՚ի մէջ եկեղեցւոյ օրհնեցից զքեզ։
✤ I will proclaim your name to my brothers, and in the midst of the church I will praise you. (Heb. 2:12)
- between
▶ Եւ արար Աստուած զհաստատութիւնն, եւ անջրպետեաց Աստուած ՚ի մէջ ջրոյն որ ՚ի ներքոյ հաստատութեանն, եւ ՚ի մէջ ջրոյն որ ՚ի վերոյ հաստատութեանն.
✤ And God made the firmament, and God separated between the water that was under the firmament and the water that was above the firmament. (Gen. 1:7)
|
| արտաքոյ |
+ GEN |
- outside
▶ Բայց Մարիամ կայր արտաքոյ գերեզմանին եւ լայր…
✤ But Mary (Magdalene) stood outside the tomb and wept… (John 20:11)
|
շուրջ
or
շուրջ զ- |
+ INS |
- around, about
▶ Շուրջ փակեա զնովաւ, եւ բարձրացուսցէ զքեզ. մեծարեա զնա՝ եւ գիրկս արկցէ զքեւ։
✤ Enclose yourself around her (i.e., wisdom), and she will exalt you; esteem her, and she will embrace you. (Prov. 4:8)
▶ Եւ շրջէր շուրջ զգաւառօքն, եւ ուսուցանէր։
✤ And he went around about the districts, and taught. (Mark 6:6)
|
| հանդերձ8 |
+ INS |
- with, along with, together with
▶ Զի գալոց է որդի մարդոյ փառօք հօր իւրոյ հանդերձ հրեշտակօք իւրովք, եւ յայնժամ հատուսցէ իւրաքանչիւր ըստ գործս իւր։
✤ For the Son of Man shall come in the glory of his Father together with his angels, and then he will render to each according to his deeds. (Matt. 16:27)
▶ Ել ՚ի լեառն Յիսուս, եւ անդ նստէր աշակերտօքն հանդերձ։
✤ And Jesus went up upon the mountain and sat down there with his disciples. (John 6:3)
|
| ընդդէմ |
+ GEN |
- against, in the face of
▶ Եմուտ յոգի ծառայի Տեառն, եւ ընդդէմ դարձաւ թագաւորաց ահաւորաց՝ արուեստիւք եւ նշանօք։
✤ She (i.e., wisdom) entered into the soul of the Lord’s servant, and withstood (lit. ‘turned against’) terrible kings with wonders and signs. (Wis. 10:13)
▶ Եւ ետես զնոսա հողմակոծեալս ՚ի վարելն, զի էր հողմն ընդդէմ նոցա…
✤ And he saw them wind-tossed in rowing, for the wind was against them… (Mark 6:48)
▶ Եւ զգեցարուք զսպառազինութիւն Աստուծոյ, զի կարօղ լինիջիք կալ ընդդէմ հնարից Սատանայի։
✤ Put on the complete armor of God, so that you will be able to withstand (lit. ‘to stand against’) the wiles of Satan. (Eph. 6:11)
|
| փոխանակ |
+ GEN |
- instead of
▶ Զի յարոյց ինձ Աստուած զաւակ այլ փոխանակ Հաբիլի զոր սպանն Կային։
✤ “For God raised up for me another child instead of Abel, whom Cain killed.” (Gen. 4:25)
|
| բաց ՚ի |
+ ABL |
- except, beside, other than
▶ … Որդեակ, պատուեա զՏէր եւ զօրացիր, եւ բաց ՚ի նմանէ յայլ ումեքէ մի՛ երկնչիր։
✤ … Son, honor the Lord and be strengthened, and do not have fear of another, apart from him. (Prov. 7:1)
▶ Պատասխանի ետուն քահանայապետքն. Չիք մեր թագաւոր՝ բաց ՚ի կայսերէ։
✤ The chief priests answered: “There is no king of us except Caesar.” (John 19:15)
|
| իբրեւ |
+ զ-ACC |
- like, as, in the quality of
▶ Եւ նա գնաց զկնի նորա յիմարեալ՝ իբրեւ զարջառ ՚ի սպանումն, եւ իբրեւ զշուն տոռամբ, կամ իբրեւ զեղջիւրու հարեալ նետիւ ընդ լերդակողմն. եւ փութայ իբրեւ զհաւ ՚ի ծօղակս, եւ ոչ գիտէ եթէ զհոգին հալածական տանիցի։
✤ And having gone mad, he followed her like an ox to slaughter, and like a dog with a rope, or like a deer stricken by an arrow in the liver. And he hurries like a bird into traps, and does not know that he chases away his soul. (Prov. 7:22–23)
▶ Վկայեաց Յովհաննէս՝ եւ ասէ, թէ տեսանէի զՀոգին՝ զի իջանէր իբրեւ զաղաւնի յերկնից, եւ հանգչէր ՚ի վերայ նորա։
✤ John bore witness and said, “I saw the Spirit which came down like a dove from heaven, and it rested upon him.” (John 1:32)
|
| որպէս |
+ ACC |
- as, the same as, like
▶ Որպէս շուն յորժամ դառնայ ՚ի փսխած իւր եւ ատելի լինի, նոյնպէս եւ անզգամն իւրովք չարեօք՝ յորժամ դառնայցէ անդրէն ՚ի մեղս իւր։
✤ Like a dog when it returns to its own vomit and becomes hated, so also is the fool when, through his own malice, he returns to his own sin. (Prov. 26:11)
▶ Եւ որպէս Մովսէս բարձրացոյց զօձն յանապատին, նոյնպէս բարձրանալ պարտ է որդւոյ մարդոյ.
✤ And as Moses lifted up the snake in the wilderness, so must the Son of Man be lifted up. (John 3:14)
|
| քան |
+ զ-ACC |
than (comparative)
▶ Մի՛ հայիր ընդ կին չար. զի մեղր կաթէ ՚ի շրթանց կնոջ պոռնկի, որ առ ժամանակ մի պարարէ զքիմս քո, բայց յետոյ դառնագոյն եւս գտանիցես քան զլեղի, եւ սրեալ առաւել քան զսուր երկսայրի։
✤ Do not focus on a wicked woman; for honey drips from a harlot’s lips, who for a time fattens your palate, but afterwards you will find her more bitter than gall, and more sharpened than a double-edged dagger. (Prov. 5:3–5)
▶ Ամէն ասեմ ձեզ, չէ յարուցեալ ՚ի ծնունդս կանանց մեծ քան զՅովհաննէս Մկրտիչ. բայց փոքրիկն յարքայութեան երկնից մեծ է քան զնա։
✤ Truly I say to you, among those born of women there has not arisen one greater than John the Baptist; yet the least in the kingdom of heaven is greater than him. (Matt. 11:11)
|
